‘Laat mij er nog één keer naar kijken.’ Als er een Oscar voor perfectionisme bestond, had ik hem gekregen. Mijn ogen gaan nog één keer over de tekst. Nog één formulering aanscherpen. Nog één nuance toevoegen. Nog één mogelijk risico uitsluiten. Dat voelde niet als onzekerheid. Het voelde als verantwoordelijkheid.
Tot ik ontdekte dat ik niet alleen de kwaliteit bewaakte. Ik probeerde ook mijn eigen onrust onder controle te houden. En precies daar zit een blinde vlek die ik bij veel succesvolle ondernemers, bestuurders en leiders zie.
Hoe herken je perfectionisme op je werk?
Perfectionisme op je werk zie je aan wat er rond het werk gebeurt. Je blijft controleren wat al af is. Delegeren lukt moeilijk. Je stuurt tot in details bij. Besluiten blijven liggen tot alles zeker is. Bij mij zat het vooral in dat laatste rondje lezen.
Perfectionisme wordt beloond
De grap is dat perfectionisme vaak wordt beloond. Je bent grondig, betrouwbaar en scherp. Je ziet risico’s voordat anderen ze zien. Mensen weten dat jij kwaliteit levert.
Maar wat gebeurt er als die kracht doorschiet? Dan blijven besluiten te lang liggen. Je team wacht weken op jouw goedkeuring. Delegeren voelt als een risico. En je succes wordt steeds afhankelijker van jouw voortdurende inzet.
Zeven tips die goud waard zijn
In mijn drukste jaren heb ik ze bijna allemaal geprobeerd. Het werkte prima.
Tip één: doe alles perfect. Goed is gevaarlijk. Want als iets gewoon goed genoeg is, zou je zomaar klaar kunnen zijn. Blijf dus schaven, verbeteren en nog één keer kijken. Bijzonder effectief als je veel wilt presteren zonder ooit echt tevreden te zijn.
Tip twee: vraag je regelmatig af wat anderen van je vinden. Vooral niet aan ze vragen. Zelf invullen is veel efficiënter. Eén frons tijdens een vergadering levert zo drie uur gratis piekermateriaal op.
Tip drie: slaap structureel te weinig. Laat naar bed, vroeg eruit en bij voorkeur je telefoon in je hand onder de dekens. Werkt uitstekend als je van een klein probleem tegen lunchtijd een internationale crisis wilt maken.
Tip vier: doe alles tegelijk. Beantwoord tijdens Teams je WhatsApp, lees ondertussen een mail en probeer ook nog te onthouden wat degene tegenover je zegt. Bonuspunten als je na afloop vraagt: ‘Wat hadden we nou precies besloten?’
Tip vijf: neem vooral geen pauzes. Lunch achter je laptop. Koffie onderweg. Pas naar buiten als het donker is.
Tip zes: spring de hele dag van de hak op de tak. Mail. Telefoon. Collega. Document. Aan het eind van de dag ben je gesloopt en heb je geen idee waarom.
Tip zeven, mijn favoriet: werk altijd. Doe zo weinig mogelijk dingen waar niemand voor betaalt. Vrienden, sporten, uitgebreid eten, een middag niksen, aandacht voor je partner. Dat is allemaal tijd waarin je ook kunt werken. Het mooie is dat je ze niet alle zeven tegelijk hoeft te doen. Met drie of vier kom je al een heel eind.
Controle loslaten begint op een andere laag
Succes heeft ook lagen. En roofbouw begint vaak op een andere laag dan waar je het probleem probeert op te lossen. Ik zeg bijvoorbeeld: ‘Ik moet beter delegeren. Ik ga nu echt op zoek naar een technische virtuele assistent.’ Dat klinkt operationeel.
Maar misschien heb ik nooit kunnen delegeren omdat ik ervan overtuigd ben dat niemand het zo goed doet als ik. Of omdat ik bang ben grip en controle te verliezen. Of omdat ik mijn waarde ontleen aan het feit dat iedereen me nodig heeft. Dan kun je tien delegatietechnieken leren en verandert er weinig.
Hetzelfde zie ik bij een bestuurder die zegt dat ze meer rust nodig heeft. Ze boekt een vakantie. Maar haar telefoon gaat mee naar het zwembad. Haar agenda is het probleem niet. Ze vertrouwt haar team onvoldoende om zonder haar te beslissen. Je lost roofbouw zelden op op het niveau waarop je haar het eerst ziet.
Wat controle kost
Hoe ver dat kan gaan, lees ik deze zomer in BusinessWise. Een manager mag vaker thuiswerken. Zijn vrouw heeft borstkanker en hij moet voor hun jonge kinderen zorgen. Toch vertrouwt zijn werkgever het niet. Die volgt hem vier weken heimelijk via zijn laptop en ontslaat hem daarna wegens dagdieverij. De rechter draait het ontslag terug.
Wat mij vooral raakt: de werkgever besluit bewust niet eerst met hem te praten. Anders zou hij misschien zijn gedrag aanpassen. Dat zegt eigenlijk alles.
Stel dat iemand jarenlang goed functioneert en thuis ineens in een zware situatie terechtkomt. Dan kun je als leider beginnen met wantrouwen en controle. Je kunt ook beginnen met een gesprek waarin je probeert te begrijpen wat er speelt. Dat tweede is minder spectaculair, maar meestal veel informatiever. Inlogtijden vertellen je weinig over draagkracht, loyaliteit of wat iemand werkelijk bijdraagt. Je kunt mensen controleren tot ze precies doen wat je vreest.
Mijn perfectionisme heeft nu een assistent
AI maakt je niet vanzelf een betere leider. Mij maakte het slechter. Vroeger kon mijn perfectionisme op een gegeven moment nergens meer heen. Nu heeft het een assistent die nooit naar huis wil. Die niet hoeft te slapen of te eten.
Dus stel ik mezelf soms dezelfde vraag die ik mijn cliënten stel. Maak ik iets werkelijk beter, of vind ik gewoon een heel intelligente manier om niet te stoppen? Richard Gere zei een keer tegen me: ‘Jessica, ik werk zelf ook keihard. Maar stel jezelf, net als ik dat doe, geregeld de vraag of je nog weet hoe gras ruikt.’
De vraag die mijn leiderschap veranderde
Er is één vraag die ik nu stel voordat ik iets voor de derde keer lees. Voegt dit nog kwaliteit toe, of probeer ik vooral mijn eigen onrust te verminderen?
Het verschil lijkt klein. Dat is het niet.
Herken je dit?
In de gratis weggever over perfectionisme zet ik in concrete stappen op een rij hoe je het loslaat.
In de RoofbouwReset™ werken we in 90 dagen aan de laag eronder: waarom loslaten zo moeilijk voelt en wat er gebeurt als je het toch doet.