Het leverde mij een burn-out op. Non-stop keihard werken is geen superkracht. Het is gewoon een slecht idee. Ik schrijf over burn-out als ondernemer en leider omdat ik weet hoe goed je het kunt verstoppen, ook voor jezelf. Je blijft leveren, je krijgt er complimenten voor en ondertussen loopt de rekening op.
Hoe herken je een burn-out als ondernemer?
Een burn-out als ondernemer herken je zelden aan je cijfers. Je merkt het eerder aan jezelf en aan de mensen thuis. Je reageert met een kort lontje, je twijfelt langer, je bent minder scherp en je slaapt slecht. Je komt thuis met een hoofd dat nog op kantoor zit en je partner krijgt alleen de restenergie. Misschien voel je het al maanden in je nek of je rug, terwijl je hoofd zegt dat het wel meevalt. Bij mij werd mijn hoofd troebel, liepen mijn fouten op en zei mijn lijf: zoek het nu zelf maar uit.
We hebben van uitputting iets bewonderenswaardigs gemaakt
Altijd aan. Altijd beschikbaar. Altijd nog één ding extra. Alsof stress een luxe-accessoire is voor belangrijke mensen. Ik trapte daar zelf ook jarenlang in. Elk weekend werken, elke avond werken en dan nog een dossier. En ik vond het nog leuk ook. Ik voelde me onmisbaar en belangrijk.
Burn-out. Een kleintje maar. Met Prozac bleef ik functioneren. De apotheker in Brussel zei: ‘Madame, zonder Prozac was ik allang failliet gegaan.’ Zie je wel, heel gewoon. Een leuk bijverschijnsel was dat ik heel veel complimentjes kreeg. ‘Jes, wat zie je er goed uit, heb je een facelift gedaan? Zo relaxt. Jaren jonger.’
Na een jaar was het over. Het was een leerzame periode die ik achteraf niet graag had gemist. Ik leerde dat meer inspanning niet automatisch meer resultaat geeft. Vanaf een bepaald punt geeft harder werken geen voorsprong meer. Piekprestaties vragen geen maximum. Ze vragen precisie. Dat is minder sexy dan gas erop. Wel een stuk slimmer.
Hans googelt om 23:38
Om 23:38 googelt Hans: ‘Hoe kom ik van hoofdpijn door stress af?’ Hans is ondernemer, met een goede naam en een sterke omzet. Hij heeft een nieuwe Audi, een groene. Daar wordt hij wel even blij van. Even. En toch zit hij ’s avonds op de bank met een hoofd dat bonkt en een lijf dat niet meer wil. Zijn lichaam is minder onder de indruk van zijn succes dan zijn volgers.
‘Niet zeuren. Gewoon doorgaan’, zegt hij tegen zichzelf. Dat is de stille aanname onder veel succes. Dat harder werken uiteindelijk rust oplevert. Maar rust komt niet later. Als jij succes bouwt op spanning, betaalt je lichaam vroeg of laat de rekening.
Veel leiders zitten precies hier. Ze zitten niet op een punt van mislukking. Ze zitten op een punt van frustrerende begrenzing. Het bedrijf groeit, terwijl jij je kleiner voelt worden. En vaak ligt de oplossing niet in nóg harder werken. Die ligt in andere keuzes, scherpere positionering en minder ruis.
De denkfout die we over succes maken
Ik geloof dat we een enorme denkfout hebben gemaakt over succes. We bewonderen mensen die altijd doorgaan. We noemen ze gedreven, ambitieus en succesvol. We geven ze promoties, bonussen en een groter kantoor. Maar we missen iets. Ze slapen slecht. Ze staan de hele dag aan. Ze lachen minder. En toch noemen we dat succes. Ik niet. Ik noem dat roofbouw.
Het is niet alleen roofbouw op je gezondheid. Het is ook roofbouw op je creativiteit, je relaties, je leiderschap en zelfs je bedrijf. Een leider die constant op het tandvlees loopt, maakt andere keuzes dan een leider die stevig staat. Hij wordt voorzichtiger. Hij reageert sneller uit spanning. Hij twijfelt langer. Hij probeert harder te controleren. Vaak zie je pas jaren later hoeveel dat kost, ook voor het gezin, de partner en de medewerkers.
Wat zie ik bij mijn cliënten na een tijdje? Ze werken niet ineens minder hard. Ze werken anders. Ze stellen hun tarief zonder buikpijn. Ze nemen beslissingen zonder drie dagen te twijfelen. Ze slapen beter en onderhandelen scherp. Ze komen thuis met energie in plaats van met de laatste vijf procent van zichzelf. Hun agenda is niet leeg en de wereld is niet vriendelijker geworden. Ze hebben een stevige thuisbasis gebouwd. Dat is een innerlijk fundament dat niet omvalt als er kritiek komt, een klant vertrekt of een plan mislukt.
En het bijzondere is dat hun bedrijf of carrière beter loopt dan ooit. De meeste mensen steken duizenden euro’s in strategie, opleidingen en systemen. Maar de persoon die al die dingen moet dragen, loopt al jaren op zijn tandvlees. Immers: ‘Dat is zweverig gedoe.’ En dan zijn ze verbaasd dat het uiteindelijk begint te kraken. Ik niet. Een huis met een scheur in de fundering los je niet op met een mooiere voordeur.
Waarom de board je test als je moe bent
‘Hoe weet ik dat ik niet nog harder moet werken, maar eerst ruimte moet maken om weer goed te kunnen kiezen?’ Dat vragen cliënten en mensen die het overwegen me vaak. Heb jij gemerkt dat de board en grote klanten je juist testen als jij moe bent en twijfelt? Niet als alles soepel loopt en iedereen knikt. Wel op het moment dat jij moet kiezen terwijl je hoofd vol zit, je te veel tegelijk draagt en de ruis harder praat dan je eigen oordeel.
Denk je dan dat je méér nodig hebt? Nog een opleiding, nog een model, nog een lijstje? Heb je niet het tegenovergestelde nodig? Ruimte. Denkruimte om weer scherp te zien wat er echt speelt, wat nu prioriteit heeft en wat eindelijk eens moet stoppen. Volgens Deloitte draagt informatie-overload bij aan burn-out en tragere besluitvorming. Het World Economic Forum wijst erop dat multitasking en overload ons slechter maken in denken, verwerken en kiezen.
Dus als je met een kort lontje reageert, twijfelt, minder scherp bent of slecht slaapt, kan dat betekenen dat je hoofd te vol is geworden om nog goed te leiden. Daar zit het kantelpunt. Je hebt dan geen extra input nodig. Je hebt afstand nodig, scherpte en een gesprek dat niet braaf is. En ruimte om te horen wat je eigenlijk al wist, maar steeds hebt overstemd. Hoe het zover komt zonder dat je het merkt, beschrijf ik in de prijs van succes.
Wat vier jaar ademhalingsstudie me niet liet zien
Niet mijn favoriete bekentenis. Ik heb vier jaar Pranayama gestudeerd, met diploma. Dat is de eeuwenoude oosterse leer van de ademhaling en de technieken die erbij horen. Ik weet dus het een en ander over adem, spanning en wat er in een lichaam gebeurt onder druk. Maar pas veel later zag ik iets bij succesvolle leiders en bij mezelf, waarvan ik nu denk: hoe kon ik dit zo lang níét zien?
Het verraderlijke van wat ik toen zag, is dat je er juist heel lang uitstekend mee kunt functioneren. Misschien zelfs beter dan de mensen om je heen. Tot je ineens merkt dat je lichaam al tijden iets probeert te vertellen waar je hoofd nog vrolijk overheen vergadert.
Sommige keuzes worden niet helder door harder te duwen. Wel door even uit de ruis te stappen.
Herken je dit?
In de gratis weggever over burn-out voorkomen lees je hoe je de signalen eerder herkent dan ik deed.
In de RoofbouwReset™ maken we in 90 dagen eerst ruimte in je hoofd, zodat je weer helder kunt kiezen in plaats van nóg harder te duwen.