Kort antwoord
Wat je na je 50e echt wilt, ontdek je zelden door één groot doel te zoeken. Kijk naar de verlangens die je klein houdt, naar wat je echt niet meer wilt en naar wat je vandaag niet opnieuw zou kiezen. Vragen als wat wil ik nog, wat is klaar en waar wil ik meer van geven daarna richting.
Ik ben 53 en ik stop. Er ligt een verkiesbare plek voor de Tweede Kamer klaar. Een positie in de regering. Een baan als Europees topambtenaar. Jarenlang heb ik gebouwd aan precies dit soort carrière. En ik wil iets anders. Ik verbrand mijn politieke schepen en ga met mijn spaargeld naar Spanje.
Mijn moeder wil weten of ik wel goed bij mijn hoofd ben. Een begrijpelijke vraag, trouwens. ‘Ik heb het niet overwogen’, zeg ik. ‘Ik wist het gewoon.’
Wat wil ik met mijn leven? Die vraag stel ik me niet voor het eerst. Ik wil zelf kiezen hoe ik mijn komende jaren leef en werk. Dat weet ik zeker.
Wat wil ik nog, als het eigenlijk goed gaat?
Steeds vaker spreek ik succesvolle mensen van bijna 50 of ouder die nergens last van hebben. Ze zijn niet opgebrand en hun werk gaat prima. En toch knaagt er iets. Hun leven begint te klein te voelen voor wat ze nog willen.
Wat je na je 50e echt wilt, vind je zelden in één groot doel. Je vindt het in wat je dempt, in wat je niet meer wilt en in wat je vandaag niet opnieuw zou kiezen. Gezondheid, vrijheid, liefde, plezier, avontuur en betekenis krijgen na je vijftigste een andere waarde. Dromen die jarenlang konden wachten, melden zich weer. En ‘later’ wordt een minder aantrekkelijk antwoord.
Ik ken dat gevoel. Op mijn 53e wil ik niet nog meer van hetzelfde. Hoe zo’n stap in je werk uitpakt, lees je in carrière na je 50e.
Waarom weet je niet wat je wilt?
Vaak weet je het wel. Je zegt het alleen niet hardop. Ik vind het altijd interessant hoe we over verlangen praten. Zodra het een beetje groot wordt, gaan we dempen.
Meer tijd met je gezin? Ach, we zien elkaar al best vaak. Meer geld? We redden het prima en er zijn genoeg mensen die het met minder doen. Promotie? Hoeft niet per se, ik heb al een leuke baan. Een huis in Zuid-Frankrijk? Klinkt meteen zo decadent.
Onzin. Veel leiders temperen hun verlangen om acceptabel te blijven voor anderen. Niet elk verlangen is ego. Soms is het gewoon informatie over vrijheid, over hoe je wilt leven en over wat je wilt bouwen voordat je doodgaat.
En dan zijn er de oude verhalen. Ik moet sterk blijven. Ik doe alles alleen. Ik wil geen gedoe. Veel van die zinnen waren ooit nuttig, waarschijnlijk toen je kind was. Net als een kinderfiets met zijwieltjes. Op een gegeven moment rijd je er vooral belachelijk mee rond.
Wie was je voordat je leerde wat je moest zijn?
Op een oude foto van mezelf weet ik nog niet dat ik me later groot ga houden. Dat ik ga presteren, pleasen, dragen en volhouden. Dat ik zo goed word in sterk lijken, dat ik bijna vergeet hoe ik me voel. Op die foto hoef ik nog niets.
Veel van wat we worden, groeit uit aanpassing aan wat er van ons verwacht wordt en aan wat applaus oplevert. Onderweg raak je iets kwijt. Je spontaniteit, je lef, je zachtheid. Pak eens een oude foto van jezelf en kijk goed. Wat zie je in die ogen dat je nu mist? Over wat er overblijft als je functie wegvalt, gaat ook wie ben je zonder je rollen.
45 jaar en niet weten wat je wilt?
Dan sta je in goed gezelschap. Als werkstudent loop ik met een mandje tomatensoep langs galerijflats, waar vrouwen de soep voor me testen. In de huizen ligt om kwart over negen alles recht. Ik weet daar nog niet wat ik wil. Ik weet wel heel precies wat ik niet wil worden. Het hele verhaal staat in toen ze zeiden dat het niet kon.
Veel mensen denken dat richting begint met een droom. Bij mij begint het met weerstand. Dat mag. Als je op je 45e of 55e niet weet wat je wilt, kun je beginnen bij wat je echt niet meer wilt. Daar zit vaak al een richting in.
In Angola zeg ik op mijn vierentwintigste tegen mijn man dat ik iets met mijn leven wil doen. ‘Heb je niets beters te doen?’, vraagt hij. De volgende dag ga ik toch mee met een vrouw die lees- en schrijfles geeft. Een plan heb ik niet. Wel het besef dat ik meer wil.
Welke vragen helpen je ontdekken wat je wilt?
Ik ga niemand vertellen wat ze met de rest van haar leven moet doen. Dat zou nogal brutaal zijn. Zelfs voor mij. Wel stel ik vragen. Wat wil je nog? Wat is klaar?
Daarna wordt het spannender. Waar wil je meer van? Wat wil je per se houden? Welke keuze schuif je voor je uit, omdat er iets op het spel staat?
Ik luister naar het antwoord. En naar dat ene zinnetje waar je razendsnel overheen praat. Misschien zit daar het verlangen dat je al jaren dempt.
Er is nog een vraag die ik graag stel. ’s Avonds in bed kun je liggen met het gevoel dat er iets ontbrak aan je dag. Vraag jezelf dan eens: om welke keuzes van vandaag wil ik me blij en voldaan voelen? Geluk wil zich nu goed voelen. Voldaanheid vraagt soms eerst iets van je. Een moeilijk besluit, een grens of eindelijk stoppen.
Moet je dan alles omgooien?
Nee. Ik adviseer niemand om haar baan op te zeggen, haar huis te verkopen en met een rugzak naar Bali te vertrekken. Mijn hemel.
Een crisis is ook geen voorwaarde. Ook als alles loopt, kun je toe zijn aan meer avontuur, meer uitdaging of meer zingeving. Dat kan een bedrijf in het buitenland zijn. Eindelijk dat boek. Of na dertig jaar hard werken meer tijd voor alles waarvoor je dat succes ooit wilde.
Hoe je kiest als je succesvol bent en toch iets anders wilt, lees je in succesvol, maar je wilt iets anders.
Kijk ook naar wat je al in huis hebt. Twintig, dertig jaar ervaring. Een netwerk, een reputatie, mensenkennis en financiële ruimte. Schrijf het op en voel wat het in je buik doet. Daar heb je jaren aan gebouwd.
Als ik naar Spanje vertrek, begin ik niet opnieuw.
Ik neem alles mee.
Herken je dit?
In de gratis weggever over leiderschapsvaardigheden zet ik de zeven vaardigheden op een rij die je nodig hebt om je volgende stap ook echt te zetten.
In het jaartraject Succes zonder Roofbouw™ onderzoeken we een jaar lang wat jij nog wilt en vertalen we dat naar je werk, je agenda en je leven.