Je betaalt ‘nu eenmaal’ een dikke prijs voor succes. Is dat zo? Moet dat zo zijn? En hoe ziet je leven eruit als je deze gedachte blijft geloven? Wie een burn-out wil voorkomen, kijkt meestal naar werkdruk, slaap en vakantiedagen. Ik kijk eerst naar die ene zin. Want zolang je gelooft dat het erbij hoort, betaal je zonder te mopperen.
Wat kan ik doen om een burn-out te voorkomen?
Een burn-out voorkom je door naast wat je succes oplevert ook te meten wat het je kost. Misschien hebben we succes jarenlang verkeerd gemeten. We kijken naar omzet, functies en titels. Ik kijk ook naar slaap, gezondheid, relaties en levensplezier. Misschien merk je het aan je adem die hoog blijft zitten of aan je schouders die ’s avonds niet meer zakken. Succes is pas echt succes als het je méér oplevert dan het je kost.
Dat betekent ook kijken naar je eigen gedrag. Je houdt een klant te lang vast of je delegeert moeilijk. Kritiek blijft drie dagen in je hoofd wonen. Je gaat nóg harder werken zodra iets tegenzit. Daar zit vaak het lek.
De prijs van succes zie je niet op je bankrekening
Je hebt hard gewerkt om te komen waar je nu bent. Toch kost succes je meer dan het oplevert. Misschien niet in geld. Maar in tijd, in gezondheid, in je relatie en in de vrijheid waarvoor je ooit begon. De meeste ondernemers, leiders en bestuurders denken dat dit ‘nu eenmaal’ de prijs van succes is.
Ik geloof daar niets van. Ik noem het Succes met Roofbouw. En het goede nieuws is dat het niet zo hoeft te blijven.
Na duizenden gesprekken zie ik steeds dezelfde mechanismen terug. Het is geen gebrek aan ambitie of talent. Het zijn onbewuste keuzes waardoor succes langzaam steeds meer belangrijke zaken begint af te pakken, zoals tijd en verbondenheid met je dierbaren. Daar begint mijn werk. Niet met tips. Niet met trucjes. Maar met het blootleggen van wat jij zelf niet meer ziet.
Het gevaarlijkste moment is als alles goed gaat
Het gevaarlijkste moment in mijn leven is niet als het slecht gaat. Het is als alles goed gaat. Mijn carrière loopt en ik krijg kansen waar ik vroeger alleen van kon dromen. Van buiten ben ik een succesverhaal. Van binnen voel ik me steeds vaker leeg. Dat vind ik verwarrend. Want heb je recht te klagen als je krijgt wat je wilde?
Pas later begrijp ik dat succes en vervulling twee verschillende dingen zijn. Succes gaat over wat je bereikt. Vervulling gaat over wie je onderweg wordt. En soms moet je eerst alles krijgen waarvan je dacht dat je het wilde hebben, voordat je ontdekt dat er iets belangrijkers ontbreekt.
Dat is misschien wel de meest onderschatte vorm van verdriet. Alles klopt aan de buitenkant, terwijl jij vanbinnen steeds verder van jezelf afdrijft.
Ik dacht dat ik sterk was
De hoogste prijs betaal ik niet voor mijn successen. Die betaal ik voor de manier waarop ik ze bereik. Ik ben slim genoeg om carrière te maken. Maar jarenlang niet slim genoeg om te zien wat die carrière me óók kost.
Ik dacht dat ik sterk was. In werkelijkheid was ik vooral goed geworden in doorgaan. Ik dacht dat ik onafhankelijk was. In werkelijkheid vond ik hulp vragen een teken van zwakte. Ik dacht dat succes vanzelf rust zou brengen. Dat gebeurde niet.
Mijn opa zei vroeger: ‘Als mijn tante wieletjes had, was ze een omnibus.’ Hij had gelijk. Spijt verandert niets. Maar eerlijk terugkijken wel. Als ik één ding eerder had willen begrijpen, dan is het dit. Slim zijn is iets anders dan wijs zijn. Slimme mensen lossen problemen op. Wijze mensen herkennen patronen voordat die hun leven gaan bepalen.
Ik heb prachtige dingen bereikt. Alleen betaal ik onderweg ook een prijs. Met stress, met bewijsdrang en met altijd maar doorgaan. Met veel te weinig genieten van alles waarvoor ik zo hard heb gewerkt. Die rekening had veel lager kunnen zijn. Hoe het bij mij uiteindelijk afloopt, lees je in burn-out als succesvolle ondernemer.
Wat je vanbinnen niet oplost, krijgt buiten een prijskaartje
Je kunt alles buiten je puik op orde hebben en toch jezelf in de weg zitten. Goede omzet, een mooie functie, een sterk netwerk, een ervaren team en financiële zekerheid. Ook dan kun je ongemerkt bakken tijd, geld, energie en vrijheid verliezen. Bijvoorbeeld omdat bewijsdrang, angst of controlebehoefte mee aan tafel zitten wanneer jij een zakelijk besluit neemt.
Dat zijn geen onschuldige karaktertrekjes. Een besluit dat je drie maanden uitstelt, kan geld kosten. Niet delegeren kost capaciteit. Een klant geen grens stellen kost marge én tijd. Alles zelf willen controleren kost groeiruimte.
Het lastige is dat we de oorzaak bijna automatisch buiten onszelf zoeken. De markt, de klant, het team, de werkdruk, de partner of de omstandigheden. En soms ligt hij daar. Maar soms zit een groot deel van het probleem gewoon op jouw stoel. Oftewel: je bent het zelf. Auw.
Ik noem de plek van waaruit je denkt, kiest, voelt, reageert en leidinggeeft je Kernpositie. Hoe sterker die is, hoe minder afhankelijk je wordt van omstandigheden en goedkeuring. Je beslist helder, stelt grenzen en laat makkelijker los. Dat geldt niet alleen als het stormt. Juist ook wanneer alles ogenschijnlijk uitstekend gaat.
Succes moet je leven groter maken
Ik had alles waar ik ooit voor had gewerkt. Een prachtige carrière, invloed, geld, status, reizen en een agenda die bewees dat ik ertoe deed. Van buiten zag het eruit als succes. Van binnen werd mijn leven steeds kleiner. Minder tijd voor de mensen van wie ik houd, minder rust en minder plezier. En steeds minder ruimte om gewoon Jessica te zijn, zonder functie, prestatie of volgende deadline.
Het vreemde is dat ik dat lange tijd normaal vond. Dit hoorde blijkbaar bij succesvol zijn. Tot ik mezelf een pijnlijke vraag stelde. Als ik zo succesvol ben, waarom voelt mijn leven dan steeds minder als van mij?
Dat is wat ik nu roofbouw noem. Ik houd van hard werken. Aan ambitie heb ik gelukkig nog steeds meer dan genoeg. Roofbouw begint wanneer jouw succes structureel méér van je leven afpakt dan eraan toevoegt. Je tijd, je gezondheid, je relaties, je plezier en je vrijheid. En het gevaarlijke is dat je er aan de buitenkant nog steeds buitengewoon succesvol uit kunt zien.
Ik geloof niet meer dat dit de onvermijdelijke prijs van succes is. Want wat heb je aan financiële vrijheid als je niet meer de vrijheid voelt om ervan te genieten? Succes moet je leven groter maken. Niet kleiner. Dat is geen luxe. Ik ken beide kanten. Verdraaid goed zelfs.
Niemand wil nóg vermoeider worden
Er is nog nooit iemand mijn kantoor binnengelopen met de vraag: ‘Jessica, ik wil graag nóg vermoeider worden. Kun je me daarbij helpen?’ Toch leven verrassend veel succesvolle mensen precies zo.
Ik gun iedereen succes. Maar ik gun je nog veel meer dat je er ook van kunt genieten.
Herken je dit?
In de gratis weggever over burn-out voorkomen lees je hoe je eerder herkent wanneer hard werken overgaat in roofbouw.
In de RoofbouwReset™ leggen we in 90 dagen bloot wat jij zelf niet meer ziet, zodat je succes je weer meer oplevert dan het je kost.