Kort antwoord
Wie succesvol is en toch iets anders wil, blijft meestal omdat er veel op het spel staat. Status, inkomen, zekerheid en de identiteit die je jarenlang hebt opgebouwd. Het knagen vertelt je dat je huidige leven te klein wordt voor wat je nog wilt. Kiezen begint met de eerlijke vraag wat je huidige manier van succesvol zijn je kost.
Op mijn 53e liggen er prachtige kansen voor me klaar. Er ligt een verkiesbare plek voor de Tweede Kamer. Ook een positie in de regering en een baan als Europees topambtenaar. Het is precies de carrière waar ik jaren aan heb gebouwd. En ik wil iets anders.
Succesvol zijn en toch iets anders willen is een merkwaardige combinatie. Je verdient goed, mensen vertrouwen op je en je kunt nog prima door. Van buiten klopt alles. Van binnen begint iets te knagen. Het voelt ondankbaar om dat hardop te zeggen. Dus zeg je het maar niet.
Waarom blijf je als je eigenlijk iets anders wilt?
Je blijft meestal omdat je veel te verliezen hebt. Status. Inkomen. Zekerheid. Reputatie. En de identiteit die je al die jaren zorgvuldig hebt opgebouwd. Hoe beter het leven werkt dat je ooit koos, hoe moeilijker het wordt om toe te geven dat je het vandaag misschien niet opnieuw kiest. Leeftijd is zelden het echte bezwaar. Wat je tegenhoudt, is wat er op het spel staat.
Daar komt bij dat succes voorzichtig maakt. Mark runt een bedrijf van 1,3 miljoen omzet. Als we elkaar spreken, staart hij uit het raam. ‘Gek hè’, zegt hij. ’Vroeger nam ik veel grotere risico’s.’ Hij heeft nu meer mensen, meer verantwoordelijkheid en meer te verliezen. Ergens onderweg is zijn speelveld kleiner geworden.
Dan vraag ik wat hij doet als hij weer net zo vrij denkt als vroeger. Hij gaat rechtop zitten. Zijn ogen staan niet meer dof. Er komen nieuwe ideeën op tafel. Soms begint het met één eerlijk gesprek.
Mag je klagen als je alles hebt?
Ik ken die verwarring goed. Ik heb een prachtig kind, een lieve partner, een zinvolle baan, status, geld, invloed en mooie reizen. ‘Wat ben jij een geluksvogel’, krijg ik vaak te horen. Dan zwijg ik. Ik voel me ondankbaar en schuldig. Want heb je recht te klagen als je krijgt wat je wilde?
Pas later begrijp ik dat succes en vervulling twee verschillende dingen zijn. Succes gaat over wat je bereikt. Vervulling gaat over wie je onderweg wordt. Je kunt het eerste volop hebben en het tweede langzaam kwijtraken. Aan de buitenkant ziet niemand dat. Daar loopt gewoon iemand rond die haar zaakjes voor elkaar heeft.
Mijn agenda bewijst in die jaren dat ik ertoe doe. Ondertussen wordt mijn leven steeds kleiner. Minder tijd voor de mensen van wie ik houd. Minder rust en minder plezier. En steeds minder ruimte om gewoon mezelf te zijn, zonder functie of deadline. Lange tijd vind ik dat normaal. Het hoort er blijkbaar bij. Tot ik mezelf een pijnlijke vraag stel. Als ik zo succesvol ben, waarom voelt mijn leven dan steeds minder als van mij?
Bij veel mensen die ik spreek, hoeft niets gerepareerd te worden. Ze zijn niet opgebrand. Hun relatie is goed. Ze kunnen hun werk prima aan. En toch begint hun leven te klein te voelen voor wat ze nog willen. Dat knagen hoef je niet weg te praten. Het vertelt je iets.
Wat houdt je echt tegen?
Ik zie succesvolle leiders beslissingen nemen over miljoenen. Ze reorganiseren bedrijven en sporen anderen aan om vooral te vernieuwen. Gaat het over hun eigen leven, dan klinkt het ineens anders. ‘Ik kan nu toch niet meer opnieuw beginnen?’
Vaak houdt niemand hen tegen. Dat doen ze zelf. Ze leven vanuit een beeld van zichzelf dat allang niet meer klopt. Ik ben nu eenmaal iemand die alles alleen doet. Ik moet eerst zeker weten dat het werkt. Ik moet sterk blijven. Veel van die zinnen hebben je ooit uitstekend geholpen. Inmiddels houden ze je vooral op je plek.
En dan is er het verlangen zelf. Zodra het een beetje groot wordt, gaan we dempen. Promotie? ‘Hoeft niet per se. Ik heb al een heel leuke baan, hoor.’ Een huis in Zuid-Frankrijk? ‘Klinkt meteen zo decadent.’ Veel ondernemers en leiders temperen wat ze willen om acceptabel te blijven voor anderen. Niet elk verlangen is ego. Soms wijst het precies de kant op waar je naartoe hoort te bewegen.
Hoe kies je als je nog prima kunt doorgaan?
Na je vijftigste ontstaat langzaam een andere rekensom. Of je dit nog aankunt, is de vraag niet meer. Waarschijnlijk kun je nog veel meer aan. De vraag is of je je goede jaren hieraan wilt besteden. Nog vijf jaar zeggen dat het na deze drukke periode rustiger wordt? Je gezondheid, je partner of dat ene grote verlangen weer naar later schuiven?
Je kunt roofbouw op jezelf plegen zonder één dag uit te vallen. Roofbouw begint wanneer je succes structureel meer van je leven afpakt dan het eraan toevoegt. Je tijd, je gezondheid, je relaties, je plezier en je vrijheid. Juist wie altijd doorgaat, ziet dat het laatst. Het vermogen om vol te houden werkt dan als een blinddoek.
Neem daarom de tijd voor twee vragen. Wat kost je huidige manier van succesvol zijn je? En wil je die prijs nog vijf jaar betalen? Schrijf het antwoord op. Lees het hardop. Vaak voel je in je buik al welk antwoord klopt, voordat je hoofd een tegenargument heeft gevonden.
Eindeloos analyseren waarom je bent zoals je bent, brengt je weinig verder. Je kent jezelf inmiddels behoorlijk goed. Interessanter is wat je met al die kennis gaat doen. En of je durft te gebruiken wat je hebt opgebouwd, in plaats van het te bewaken.
Moet je dan alles opgeven?
Geen zorgen. Je hoeft je baan niet op te zeggen, je huis niet te verkopen en ook niet met een rugzak naar Bali te vertrekken. Mijn hemel. Iets anders willen betekent ook niet dat je minder ambitieus wordt. Ik houd van hard werken. Aan ambitie heb ik nog steeds meer dan genoeg.
Het gaat erom dat succes iets toevoegt aan je leven in plaats van het steeds kleiner te maken. Bij de één betekent dat een volgende grote stap in dezelfde richting. Bij de ander een eigen bedrijf, eindelijk dat boek of meer tijd voor de mensen van wie je houdt. Of het doorgroeien, ondernemen of anders werken wordt, komt pas daarna. Eerst moet je toegeven dat je iets anders wilt.
De pers schrijft over mij ‘van eurozetel naar yogamat’. Niemand snapt waarom ik mijn mooie baan opgeef. Ze denken aan een midlifecrisis of aan liefdesverdriet.
Spijt heb ik nooit gehad. Geen seconde.
Herken je dit?
In de gratis weggever over leiderschapsvaardigheden zet ik de zeven vaardigheden op een rij die je nodig hebt als je een andere koers kiest.
In het jaartraject Succes zonder Roofbouw™ onderzoeken we een jaar lang wat je wilt houden, wat klaar is en waar je meer van wilt.